مصرع دوم یک بیت:

مثال : چنین است ........................ گهی پشت به زین و گهی زین به پشت

= = : اما من از عشق ...... آواز دهل شنیدن از دور خوش است

= = : مخور هول ابلیس................ هر آنکس که دندان دهد نان دهد

= = : خمیر مایه ......................... عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد

بسیاری از ایات قران کریم جزو امثال سائره هستند

مثال : ان مع العسر یسرا

مثال : جا, الحق و زهق الباطل

مثال : هل یستوی الذین یعلمون والذین لایعلمون؟

مثال : هذا من فضل ربی

عظمت و وسعت هر زبان و علو فکر ادبی هر ملتی از تعدادامثالش معلوم می شود .

مثل همجون واعظی ست شیرین سخن و ناصحی مهربان .

مثل پاینده تر از شعر است .

تاثیرمثل در ذهن هابیشتر از سایر انواع سخن است .

مثل صدای تجربه است .

خداوندبرای مردم مثل ها می زند شاید که متذکر شوند . سوره ابراهیم /ایه 25

2 -- مصرع اول یک بیت

مثال : دست ما کوتاه و خرما بر نخیل پای ما لنگ....................................

== : علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد دریغ سود ندارد.............................

== : روشن شود هزار چراغ از فتیله ای یک داغ دل بس..........................

== : آب در کوزه و ما تشنه لبان می گردیم یار در خانه .............................

سلام بر علاقه مندان مثل و عسلاگر به کل مثل هانگاهی کلی کنید خواهید دریافت که ابزار سازنده بیشتر مثل ها گیاهان، حیوانات و حشرات، سبزی ها، لباس های قدیم ، نام قدیم شهر ها،خدا،پیامبر، امامان و امامزاده ها، نام کوه ها و دریاها و همه مستحدثات طبیعت، شاهان، مردان و زنان نام آور تاریخی، عاشق و معشوق های مشهور تاریخ،و همه آنچه انسانها با ان سر و کار داشته یا دارند، می باشد و کمتر دیده شده در دهه های گذشته مثلی ابداع و مشهور شده باشد. از انبوه این همه مثل درس اموز و زندگی ساز می فهمیم که هر مثل زاییده سالها زندگی بشر است و قرن ها و شاید هزاران سال طول کشیده تا این همه مثل های ناب به دست ما رسیده است . البته ورود فن اوری های ساخت دست بشر و تغییر سبک زندگی ها، موجب شده تا مثل های جدیدی هم ابداع و منتشر شود . برای مثال : دو ریالی فلانی دیر می افتد -- دقیقه نودموفق شدم که ... -- فلانی تلگرافی حرف می زند --- فلانی حرف مفت می زند و... . ولی تعداد انها در مقابل مثل های سایر و مشهور ناچیز است . از علاقه مندان و صاحب نظران درخواست می شود اگر مثل های ناشی از زندگی های امروزی و ماشینی و الکترونیکی رابه خاطر دارید، بنویسید و بفرستید تا در نوشته ها و مجموعه های اینده چاپ شود .   ادامه مطلب

دنبال مطلب پیشین چند نکه را باید یاداور شوم :عاقل خان وزیر اورنگ زیب پادشاه هندوستان و محبوب زیب النسا شاعر ،دختر پادشاه، شاعر نبوده و مصراعی را که درجواب زیب النسا گفته از خودش نیست بلکه از زیب النساست (  مصراع دوم این شعر زیب النسا _ مخفی _ می باشد   زلیخا مرد از این حسرت که یوسف گشت زندانی       چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی ).از اینجا محقق می شود که انتصاب شعر مثل « چرا عاقل کند کاری ..... » از عاقل خان نیست بلکه از زیب النساست . بر همین سیاق است که پاره ای از مثل ها به درستی به گوینده اصلی ان منتصب نشده اند .اگر توجه کنیم، پاسخ عاقل خان یک افاعیل اضافی دارد (  مفاعیلن  )  و با مصرع مخفی هم وزن نیست . این خود شاعر نبودنش را ثابت می کند .  ادامه مطلب

خفته را خفته ، کی کند بیدار این مثل می خواهد به ما بقبولاند که یاد گیری فقط از طریق استاد فن صورت می گیرد و انسانها،حیوانات و اشیاء بیجان هر گز چیزی به ما نمی آموزند همانطور که آدم خواب (خفته ) نمی تواند چیزی به ما بیاموزند . این در حالیست که همه موجودات پیرامون ما می تواند برای ما آموزنده و درس باادامه مطلب

دشمن ندانسته ها

الناس اعداء ما جهلوا ( مردم با آنجه که نمی دانند دشمنند ) .

حکمت 163

قرآن کریم هم می فرماید: انکار می کنند آنچه را در اختیار ندارند . سوره 10 آیه 39

بنی آدم اعـضای یک دیگـرند که در آفرینش ز یک گوهرند ناد درست چو عضئی به درد آورد روزگار دگر عضــو ها را نـماند قـرار بنی آدم اعضای یک پیکرند که در ....................... درست این شعر تمثیلی زیبای سعدی علیه الرحمه، معروف است و لی با تاسف باید گفت که مصراع اول این شعر سعدی را بیشتر نادرست و به صورت .......یک دیگرند ، می نویسند یا بیان می کنند ، تا جایی که روی اسکناسهای 100000 ریالی نیز به گونه اول نوشته شده است . شاعر در این شعر می فرماید : انسانها همه از یک گوهر درست شده اند، از اینروست که انسانها را در مصراع اول به پیکری واحد تشبیه کرده و هر فرد را به مثابه عضوی از آن پیکر دانسته است (تشبیه کرده است ) . و لی اگر به مصراع نوع دوم ( اعضای یکدیگرند ) معتقد باشیم باید بگوییم که : هر فرد انسان به مثابه عضو فردی دیگر است . و واضح است که هر انسانی ( بنی آدم ) ، که خود اعضای مخصوص خود را دارد، نمی تواند به مثابه عضوی از فرد دیگر باشد . بنابر این با کمی تفکر خواهیم فهمید که بنی آ دم اعضای یک پیکرند، درست است .ادامه مطلب

اکثر مثل ها یک یا چند و چندین مثل مشابه خود، با همان معنی یا با معنی خیلی نزدیک به آن دارد . مثل هائی که بر گرفته از فعلی یا اقدامی باشد که آن فعل و عمل از نظر زیبائی یا زشتی و به هر دلیل دیگری مورد توجه خاص مردم باشد، پیرامونش بحث و حدیث، شعر و شعر مثل و یا ضرب المثل فراوانتری به دست آمده است . یکی از مثل هائی که پیرامونش مثل و شعر مثل های بسیاری وجود دارد، مثل های زیر است. به دلیل تعدد این گونه امثال، آنها را در دو یا سه نوبت می نگارم . نه هرکه سر بتراشد قلندری داند : مثل های مشابه و هم معنی با این شعر مثل هر کس دو بال غاز به دوش ببندد فرشته نمی شود . از دو بال سریش کرده نشد هـیـچ طــرار، جــعفــر طـیــار سنائی نه عیسی می توان خواندن هر آنکس را که خر دارد . رضی الدین نیشابوری نه هر که آینه سازد سکندری داند . نه معجزات بود هر که را عصا دارد . ادیب صابر نه هر کس شد مسلمان می توان گفتش که سلمان شد . وفائی شوشتری نه هر زنی به دو گز مقنعه است کدبانو . ظهیر فاریابی نه هر آن چیز کو زرد بود باشد زر . به خاتمی نتوان دم زد از سادامه مطلب

نه هر نرم گوینده آزرمی است . ادیب پیشابوری نه هر گوهر که پیش آید توان سفت / نه هرچ آن بر زبا آید توان گفت . نظامی نه هر گل میوه آرد، هر نی ای قند . نظامی نه هر که لاف سخن می زند سخندان است . خواجوی کرمانی نه هر که موج به تارک زند سری دارد . فرد نه هرکه طرف کله کج نهاد و تند نشست کلاه داری و آیین سروری داند حافظ نه هر که سنگ تراش است شیشه گر باشد . نه هرکه سر بتراشد ( نتراشد ) قلندری داند . حافظ نه هر که خرقه بپوشد قلندری داند .نه هر باری افتاده بر خاسته است . سعدی نه هر جا استخوانی هست، مغزی در میان دارد . کلیم نه هر پیکری آدمیزاده است . حزین لاهیجی نه هر پاکیزه رویی پاکزاد است . پروین نه هر زن که لچک بر سر گذاشت زن است . بختیاری نه هر چیز کز گل بروید گل است . نه هر تیغی بود با زخم همپشت . نظامی نه هرکه چهره اش را سیاه کرد، آهنگر است . خوزستانی نه هر که پادزهر دارد زهر باید خورد . نه هر که جوید ، یابد .ادامه مطلب

خروس اگر خروس باشد، در راه هم می خواند . شخصی در منزل یکی از آشنایانش مهمان بود . توی حیاط میزبان خروس چاق و قشنگی را دید، با خود گفت چه خوبست این خروس را بدزدم و ببرم . صبح زود، قبل از اذان از خواب بلند شد، لباسش را پوشید و خروس را گرفت و در خورجینش گذاشت و خواست برود که صاحب خانه بیدار شد ، گفت چرا به این زودی می روی ؟ صبر کن تا اذان بشود و خروس بخواند، بعد برو . آن مرد گفت : خروس اگه خروس باشد، در بین راه هم می خواند . صاحبخانه از این حرف چیزی نفهمید ، هوا که روشن شد و رفت توی حیاط ، دید خروسش در قفس نیست تازه حرف آن مهمان را به یاد آورد که گفت : خروس اگر خروس باشد، توی راه هم می خواند . ادامه مطلب

از شما عباسی از ما رقاسی این مثل کمال بندگی ، تسلیم و از خود باختگی را می رساند. گوینده این مثل به مخاطب خود می گوید: من در مقابل وجهی که می دهی، مطیع و منقاد تو ام و هر دستوری بدهی فرمانبردارم . کسی که این مثل را می گوید، خود را تا سطح یک حیوان چار پا تنزل داده است . انسانی که اشرف مخلوقات است اجل بر اینست که تا این حد احساس حقارت کند و خود را تا این درجه پایین بیاورد و در مقابل دریافت پولی، خود را به ثمنی بخث بفروشد . این مثل مثل های مشابه ای هم دارد .( از تو جو از من دو ) نیز یکی از زشت ترین های آتهاست . کلام آخر اینکه در بکار گیری امثال دقت کنیم و به دلیل صرف مثل بودن، خود را فدای جمله ای نکنیم .ادامه مطلب

کور و کر --- بینا و شنوا ان الذین آمنوا و عملوالصالحات و اخبتوا الی ربهم اولئک اصحاب الجنه هم فیها خالدون . کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، و در برابر خداوندشان خضوع و خشوع کردند، آتها اهل بهشتند و جاودانه در آن خواهند ماند . مثل الفیقین کالاعمی الاصم و البصیر و السمیع هل یستویان مثلا افلا تذکرون . حال این دو گروه (مومنان و منکران ) حال نابینا و کر و بینا و شنوا است ؛ آیا این دو همانند یکدیگرند ؟ ایا پند نمی گیرید ؟ در این دو آیه مومنان به دین را به فرد بینا و شنوا و منکران به دین را به فرد نابینا و کر تشبیه کرده و مثل زده است .ادامه مطلب

چه نیکو گفت آن سالار لشکر که آواز دهل از دور خــوشتــر خواجو گویـند بشهت عدن با حـور خـوش است من می گویم که آب انگور خوش است این نـقــد بـگــیر و دســت از نسیــه بدار کاواز دهل شنیـدن از دور خــوش اســت خیام گویند کسان که آب انگور خـوش اســت نوشیدن می به ساز و تنبور خوش است زنهـار به این سـخـن تو مـیـخــاره مــشو کاواز دهــل شـنــیـدن از دادامه مطلب