مقاله های مدیر

شرحی پیرامون مثل ها

همانطور که در جاهای دیگر گفته شد، بسیاری از امثال بین همه شهر ها و روستاها مشترک است و در واقع ملی است و هر ملتی آن مثل را با زبان و گوییش خود بیان می کند و گاه می شود که آن مثل با تغییر در یک یا چند واژه به کار گرفته می شود ولی در اصل معنی و مفهوم تغییری حاصل نمی شود .

جای شگفتی و هم تعجب است که در بسیاری از گفتار و نوشته های نویسندگان شاهد آنیم که مثل یا مثل هائی ملی و فراگیر را به نام فقط یک شهر و آبادی ثبت کرده اند . یا مثلی را با گویش محلی خود نوشته و مختص دیار خود دانسته اند و نمونه های آن در کتابها بسیار زیاد است. البته هر شهر و روستا در ایران به نسبت نوع فرهنگ و سبک زندگیشان مثلهئی منحصر به خو ددارند .

از این فراتر باید گفت : بعضی از مثل ها هستند که منحصر به ایران نیست و به جد نمی توان گفت مبدع و مبتکر آن ایرانی ها هستند و در انحصار فارسی زبانان است.

با این مقدمه باید پذیرفت که بعضی از مثل ها بین کشور ها اشتراک دارند و بعضی از مثل هائی را که ما در ایران بکار می بریم بی کم و کاست در بسیاری از کشورهای دیگر هم ساری و جاری است . برای مثال چند نمونه از امثالی را که بین بعضی از کشور های دیگر اشتراک داریم را به شرح به شرح زیر می آوریم :

پا را به اندازه گلیم خود دراز کن .

تمام شد کار پوستین . ( ... یقش مونده است وآستین )

یکبار جستی ملخک ( یکبار جستی ای ملخ، دوبار جستی ای ملخ، بار سوم چوب است و فلک ) .

ملا بدت نباشه ؟

آقا گرگ، عیدت مبارک .

استاد علم! این یکی را بکش قلم .

اشتها آمد از پس .

انگشت نمک است، خروار هم نمک است .

این منم نه این منم .

بزغاله ام از زمستان در آمد .

بلبلی که خوراکش زردآلو هلندر باشد بهتر از این نمی خونه .

توبه گرگ مرگ است .

خر ما زا کرگی دم نداشت .

روی یخ گرد و خاک نکن .

شتر دیدی ندیدی .

قوز بالا قوز .

قربون بند کیفتم ، تا پول داری رفیقتم .

ناخوش خر خورده .

هر چه کنی به خود کنی .

هم چوب را خورد و هم پیاز را و هم پول را داد .

... و بسیاری دیگر از مثل ها

در زیر نام کشور هائی که قصه قوز بالا قوز ( که همه آنرا شنیده اند ) را به صورت یک ضرب المثل بکار می برند، می آورم . خواهید دید که وجود و گسترش بعضی از امثال تا چه حد است :

این مثل در کشورهای ایتالیا، آلمان، فنلاند، سوئد، لاتون، لیتونیا، لاپلند، اسکاتلند، ایرلند، انگلستان، فرانسه، اسپانیا، کاتالان، پرتغال، مجارستان، اسلواکی، مجارستان، بلغارستان، یونان، برمه، هندوستانف سوریه، لبنان ، چین، ژاپن، فرانسه کانادا، فرانسه، آمریکای شمالی، مکزیک، پاناما، ونزوئلا، برزیل، بلووی، سرخپوستان آمریکا، الجزایر، یهودیان و...