چند مثل مشابه

سخن کز دل برون آید نشیند لاجرم بر دل .

سخن کز دل برآید لاجرم بر دل نشیند .

سیلی نقد به از عطای نسیه .

سیلی نقد به از حلوای نسیه .

سرکه نقد به از حلوای نسیه .

شرح : م مثل اول و دوم سیلی با عطا و بخشش هیچ سنخیت ، تتضاد ویا تشابهی ندارد اما در مثل سوم است که سرکه به خاطر طعم ترشش با حلوای شیرین در تضادند و در مقام بخشش با هم مقایسه شده اند .

بنابراین می توان گفت که تغییرات در کلمات این مثل در نوع اول و دوم سلیقه ای بوده و تغییرات ادیبانه و درستی نیستند .

من آنم که رستم جهان را گرفت .

من آنم که رستم بود پهلوان .

من آنم که رستم جوانمرد بود .

سگ سگ است اگرچه پاسبان باشد .

سگ نیز با قلاده زرین همان سگ است .

سگ را سگی از قلاده کمتر نشود .

بی گوهر، گوهری، ز گوهر نشود .